RÜZGARLAR
Rüzgarlar kum çakıl
gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak , zemine çarparak aşındırmak
ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.
Rüzgarların
şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin ortak özelliği ; bitki
örtüsünden yoksunluk, yağış
miktarının azlığı, mekanik
çözülmenin fazlalığıdır.
Rüzgarlar en
fazla çöllerde
etkilidir. Ayrıca karasal iklimler,
kumsallar,
aşınım alanlarıdır.
Kıyıların şekillenmesinde dolaylı etkiye sahiptir.
RÜZGAR
AŞINDIRMA ŞEKİLLERİ
MANTARKAYA
(ŞEYTAN MASASI)
Rüzgarlar taşıdığı
malzemelerle kayaların alt kısımlarına çarparak aşındırırlar .
Sonuçta farklı aşınma sonucu mantara benzeyen kayalar ortaya çıkar.
Yurdumuzda daha çok İç Anadolu Bölgesi'nde görülür.
YARDANG
Zemindeki farklı
dirence sahip tabakalar arasındaki kolay aşınabilen kısımların aşınarak
ortadan kalkması sonucu oluşan oluk şeklindeki yarıntılardır.
ŞAHİT
KAYA
Farklı dirençlere
sahip tabakaların üst üste tortullar oluşturduğu bölgelerde, kolay aşındırılabilen
tabakaların aşındırılarak ortadan kalkması ile oluşurlar. Birbirinden
ayrı duran tortul kütlelerin tabaka uzanışları karşılaştırıldığında
birbirlerinin devamı oldukları anlaşılır.
RÜZGAR
BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ
KUMUL
(KUM TEPELERİ)
Rüzgarların taşıdığı
malzemeleri gücünün azaldığı yerde biriktirmesi ile oluşur.
BARKAN
Kumulların hilal
şeklinde olanlarına barkan denir. Rüzgarların hızına göre sürekli
yer değiştirirler
LÖS
Kurak bölgelerde,
rüzgarlar tarafından taşınarak biriktirilen topraklardır. Mineral
maddelerce zengin verimli topraklardır.
Türkiye'de
Rüzgarların Şekillendirici Etkisi
Türkiye'de
rüzgarların etkili olduğu alanlar sınırlıdır. İç Anadolu Bölgesi'nde
Konya Bölümünde (Karapınar çevresi)
etkisi fazladır. Yakın zamana kadar sürekli genişleyerek tarım alanlarını
işgal eden ve görünümü çölü andıran araziler erozyonu önleme çalışmaları
ile kontrol altına alınmıştır.
Ayrıca kumsalların
bulunduğu deniz kıyılarında da etkilidir. Çukurova-Silifke
deltalarının kıyı bölgeleri, Kumköy,
Şile, Çeşme plajları rüzgarların
en etkili olduğu yerlerdir. Bazı kıyılarımızda sahildeki kumlar rüzgarın
etkisiyle tarım alanlarına kadar taşınarak tarımı olumsuz
etkilemektedir.